Gisteren begon de jaarlijkse week tegen eenzaamheid: klik!
En ik sta daar wat "dubbel", noem het ambivalent, tegenover.....
Aan de ene kant is het natuurlijk fantastisch dat er aandacht wordt besteed aan het "fenomeen" eenzaamheid. Laat maar zien hoe eenzaam het leven kan zijn, als je jonger bent, en soms chronisch ziek of gehandicapt, als je geen baan hebt, of alleen maar een baan, en geen belangrijke contacten daarbuiten. Of als je ouder bent, je partner overleden, of chronisch ziek is, je hebt een slechte gezondheid of een slechte relatie, wel of geen kinderen. Of je bent gewoon niet zo goed in relaties, in vriendschappen of liefdesrelaties......
Er zijn overal maatjesprojecten: ik meldde me ooit voor zoiets aan, omdat ik best wat tijd en energie over had voor een ander - maar jammer genoeg kwam dat contact nooit echt van de grond. Áls er al contact was, was dat zeer eenrichtingsverkeer: vanuit mij naar de "hulpvrager", die niet om de hulp had gevraagd waarmee hij was aangemeld bij de bemiddelingsclub. Dus het loste mijn eenzaamheid niet op, en de zijne, denk ik, ook niet...
Eenzaamheid is het gebrek aan betekenisvol contact. In coronatijd merkten we (merkte ik vooral) dat ik ook zooo het gewone kletspraatje onderweg miste. Met mijn dove oren kon ik met mondkapjes écht geen woord wisselen op straat, in het OV, in de winkel. En in winkels wordt inmiddels ook het meeste personeel wegbezuinigd: ik kwam vorige week al in 2 (verschillende) supermarkten waar je niet meer gewoon kunt afrekenen, alleen via zo'n zelfscanding. O.k, ik zoek dus een andere supermarkt voor mijn boodschappen...
In de Trouw van woensdag stond een mooi opiniestuk over het nut van alle activiteiten tegen eenzaamheid: KLIK! (Te lezen zonder abonnement, na inloggen). Want inderdaad: toegeven dat je eenzaam bent valt niet mee (we denken dan toch al gauw dat er iets mis is met dit individu, in plaats van dat we nagaan wat er mis is met de maatschappij). Ik probeer er zelf eerlijk over te zijn (al zeg ik het vaak met een grap - niet zo heel eerlijk dus...): ik voel me vaak eenzaam. Geen partner meer, geen kinderen, te weinig betekenisvolle contacten. En als ik dan zeg dat ik gewoon niet zo goed ben in relaties krijg ik vaak de reactie dat een liefdesrelatie ook niet alles is. Dus: er wordt niet écht goed geluisterd - ik heb het niet alleen over liefdesrelaties, ik kan heel goed zonder, maar ik mis vaak mensen om me heen, mensen om dingen samen mee te doen, om mijn verhaal even bij kwijt te kunnen.
En waar dat dan aan ligt? Misschien ben ik wel gewoon raar, zoals me altijd is gezegd. Of misschien ben ik wel raar geworden doordat ik altijd al raar gevonden werd, vroeger op school, en ook thuis. Zo raar dat slaan, schoppen en negeren een "normale behandeling" werd voor mij. Oorzaak of gevolg? En misschien startte de eenzaamheid wel doordat ik in de rouw was, toen iedereen om me heen het leven aan het opbouwen was, toen we begin 20 waren. Maakt het wat uit, waardoor het komt?
Een collega meldde ooit dat toen zijn ouders overleden de laatste mensen weg waren bij wie je "altijd terecht kunt, wat je ook uithaalt". O.k., zo kan het dus voelen om "kind-van" te zijn - maar ik herken dat TOTAAL niet. Ik heb niet de ervaring dat je terecht kunt bij je familie, ook als je niet getrouwd bent, in een hetero-relatie leeft, als je als vrouw je leven vormgeeft met werk, zonder kinderen. Als je bent wie je bent. En toch: ik moest gisteren echt even slikken voor ik een collega durfde te zeggen dat ik geen contact meer heb met mijn familie, en dat ik me daarom vaak kwetsbaar voel: wie zorgt er voor je als er iets is, als je ouder wordt? Ik kan jaloers zijn op families waar de leden elkaar vast houden, ook als ze verschillende levens leiden, als ze verschillend over dingen denken. (Maar dan weer: wat is mijn eigen rol, ben ik ook bereid om te accepteren dat ik één van mijn zussen nogal dom en kortzichtig vind, maar dat ze toch mijn zus is?)
Op de radio hoor ik deze week radiospotjes langs komen over wat je zou kunnen doen om mensen erbij te betrekken. Ik vind ze goed! Want het gaat niet om iets groots, het gaat er niet om dat jij, in je eentje, de eenzaamheid van een ander oplost (of zelfs maar kunt oplossen). Het gaat om iets kleins doen, iemand aanspreken, iemand een klein (op-)stapje verder helpen.
Ik ga maar eens kijken waar ik me deze week bij aan kan sluiten, misschien is er iets leuks voor me te doen. Een paar jaar eerder nam ik deel aan een workshop tegen eenzaamheid - en alleen al het feit dát ik me aanmeldde, dat ik deelnam, betekende veel voor me. Naar aanleiding daarvan deed ik een training van een aantal dagdelen. Maar dat ging vooral over sociale vaardigheden in het maatschappelijk verkeer: hoe regel ik iets, hoe reageer ik richting instanties - niet echt waar we voor kwamen. En van de belofte om als groep samen contact te houden, vervolgbijeenkomsten te faciliteren - daar kwam niets van terecht.
(Op het moment van schrijven sta ik volkomen achter dit stuk. Ik ben er zelfs een beetje trots op: soms komt iets er net zo, of zelfs beter uit dan je had gedacht. Maar ik wil jullie vragen er zorgvuldig op te reageren, als je wilt reageren. Als je vindt dat mijn eenzaamheid mijn eigen schuld is, dat ik nodig eens verkracht moet worden, dat het dan wel over gaat: dan zeg je precies waar ik het in mijn stuk over heb...)
